dinsdag 29 juli 2014

Leven in een loopgraaf

Folies Bergère (Francis Porcel & Zidrou)


In 2014 is het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog begon. Dat ontging ook de stripuitgevers niet met als resultaat  dat er nu een bescheiden schapje in de boekwinkel  gevuld kan worden met strips en graphic novels die zich afspelen tijdens of rond de eerste wereldoorlog.
De grote vraag is natuurlijk of er aan de sublieme boeken die Jacques Tardi over deze oorlog maakte (Loopgravenoorlog) nog iets valt toe te voegen wat de moeite waard is.
De meeste gelegenheidsuitgaven halen niet het niveau van Tardi, maar er is één boek dat met kop en schouders boven de rest uitsteekt en waarmee de auteurs zelfs het werk van Tardi weten te overtreffen. Dat is Folies Bergère van Francis Porcel en Zidrou.
Het verhaal speelt zich af in 1918 in een loopgraaf bij Verdun. Een groep mannen heeft de gezamenlijke ruimte waar ze zich bevinden als ze niet op wacht staan omgedoopt tot Folies Bergère. De mannen hebben met elkaar afgesproken dat ze in de Parijse tent met die naam de bloemetjes buiten gaan zetten als alles voorbij is. Maar komt het zover? Zal ook maar een van hen het overleven?
De verveling in de loopgraaf is enorm en de spanning tussen de mannen die tot elkaar veroordeelt zijn loopt soms hoog op, zoals bij Rubinstein, die het gezeur van zijn kapitein over zijn Joods zijn zo zat is dat hij hem 'besnijdt'. Het komt hem op het vuurpeloton te staan, maar vreemd genoeg overleeft hij tot twee keer toe zijn executie. Het is een van de fantastische elementen die Zidrou toevoegde aan het verder rauwe een realistische verhaal. In eerste instantie komt zo'n scène wat vreemd over, maar verder lezend blijkt dat ze zeer effectief zijn voor het verhaal.
Porcel registreert de gebeurtenissen in en bij de loopgraaf met een zekere afstand en dat sluit goed aan bij de harde, directe dialogen van Zidrou. De sfeer wordt versterkt door de mooie, sobere inkleuring. Met een heel beperkt kleurenspectrum wordt een maximum aan sfeer bereikt. Er wordt vooral veel sepia gebruikt, wat doet denken aan de kleur van foto's die ten tijde van de oorlog gemaakt werden. Heel af en toe bevat een pagina wat meer kleur en dan vooral in de schilderijen van Monet. De pagina's waarop hij in zijn tuin zit te schilderen zijn rustpunten in het verhaal totdat ook in zijn leven de harde realiteit doordringt. Die paar rustpunten zijn nodig om even op adem te komen, want Folies Bergère is een verhaal waar je even in moet komen, maar daarna grijpt het je bij de keel.
Wat Folies Bergère vooral zo sterk maakt is dat het meer is dan een verhaal over de Eerste Wereldoorlog. Eigenlijk gaat het over alle oorlogen, over gewone mensen die onder extreme omstandigheden met elkaar moeten leven, over mensen met hun dromen en verlangens. Nadat je dit boek hebt uitgelezen raakt het je niet meteen los, het verhaal en de beelden blijven je lang bij. En dat is wat een boek tot een goed boek maakt.
Dargaud 2014
92 pagina's, kleur; hardcover stripalbum; € 19,95

☺☺☺☺☺

dinsdag 22 juli 2014

Een onmogelijke liefde

Deadline (Rossi & Bollée)


Tussen alle uitgaven door over de Eerste wereldoorlog, verscheen een verhaal dat zich afspeelt ten tijde van een andere oorlog: De Amerikaanse Burgeroorlog. Deadline begint met een moord, of misschien is executie een beter woord. In december 1901 loopt in het piepkleine dorpje Hartsville, Tennessee Louis Paugham het huis binnen van de oude militair Lester en schiet de bejaarde man in koelen bloede dood. Ooit was Lester Louis' meerdere in het zuidelijke leger.
Paugham sluit zich in 1864 aan bij het leger en wordt bewaker in een krijgsgevangenenkamp. Tussen het terrein waar de bewakers zich bevinden en de gevangenen is een streep getrokken: de deadline. Gevangenen die het wagen om bij deze lijn in de buurt te komen lopen het risico door een bewaker te worden doodgeschoten. In het groepje gevangenen dat Louis bewaakt bevindt zich een neger. Paughan wordt door deze man geboeid. Hij roept verwarrende gevoelens in hem op.

Louis is na de gewelddadige dood van zijn ouders opgevoed door een idealistische journalist die de zuidelijke staten doortrekt om er een krant te verspreiden waarin hij pleit voor afschaffing van de slavernij. In het leger leert Louis mensen kennen met heel andere opvattingen over negers. Mannen die aan de wieg staan van de Ku Klux Klan. Een van hen is Lester. De zwarte gevangenen is in hun ogen een minderwaardig wezen dat het verdient om wreed vermoord te worden.
Deadline is een verrassend boek. Wat op het eerste gezicht een historisch verhaal of een western lijkt te zijn, blijkt als je het gaat lezen een boeiende psychologische roman te zijn over een onmogelijke eerste verliefdheid met. In de tijd waarin dit verhaal zich afspeelt was het niet alleen onmogelijk om homoseksueel te zijn, maar als je ook nog eens verliefd werd op een neger tekende je zo ongeveer je eigen doodvonnis. Op een meeslepende manier wordt in Deadline verteld hoe een jongen door de omgeving waarin hij leeft onmogelijk lief kan hebben en geestelijk te gronde wordt gericht.
Glénat 2014
80 pagina's, kleur; hardcover stripalbum; € 16,95

☺☺☺☺

donderdag 17 juli 2014

Heftige emoties en onzedelijke situaties

La Mondaine (Jordi Lafebre & Zidrou)


Zidrou (pseudoniem van Benoit  Drousie) ontwikkelde zich in korte tijd van een productieve, maar niet erg verrassende scenarioschrijver tot een zeer populaire auteur van strips voor volwassenen. Een nieuwe one shot of miniserie van zijn hand is iets geworden om naar uit te kijken. Het begon allemaal in 2010 met Lydie, een vertederend verhaal over een vrouw die na de dood van haar baby een denkbeeldig kind grootbrengt. Sindsdien maakte hij (meestal met onbekende Spaanse tekenaars) de ene mooie strip na de andere: Michel, Het vel van de beer, Folies Bergères (waarover later meer), Een mooie reis...
Voor Lydie verzorgde Jordi Lafebre de tekeningen en nu werkt hij opnieuw samen met Zidrou.  Zijn tekenstijl heeft zich in de afgelopen vier jaar flink ontwikkeld. De tekeningen bevatten betekenisvolle details en de pagina's zijn prachtig opgebouwd. Lafebre weet feilloos landschappen, interieurs close-ups, dialogen en tekstloze gedeeltes zo af te wisselen dat er een boeiend geheel ontstaat.

La Mondaine wordt een verhaal in twee delen. Dit eerste deel speelt zich hoofdzakelijk af in 1937 in Parijs. Aimé Louzeau is een politieinspecteur die de overstap maakt van de afdeling zware misdrijven naar La Mondaine, de afdeling zedenmisdrijven. Hij leert er meteen op de eerste dag de gang van zaken kennen als hij zijn nieuwe collega's aantreft die bezig zijn om een souteneur in elkaar te slaan.
De wereld waar Aimé in terechtkomt wordt bevolkt door hoeren, kinderlokkers, homo's, dierenliefhebbers en handelaren in vieze prentjes. Hun enerverende werkdag sluiten de inspecteurs regelmatig zelf af in het bordeel van Madame Josepha. Aimé's chef gaat in ieder geval liever daar van bil dan bij zijn eigen vrouw. Maar ook Aimé heeft zijn geheimen. Tussen zijn dagelijks belevenissen door komen we meer te weten over de tragedie die zich in zijn familie heeft afgespeeld.
La Mondaine begint vrij luchtig. Dat ligt ook aan het tekenwerk van Lafebre. Zijn personages hebben een hoog knuffelgehalte. Dat werkte prima bij Lydie, maar in een toch wat harder verhaal heeft het als effect dat de best wel heftige emoties en soms tamelijk onzedelijke situaties wat worden afgezwakt. Een bewuste keuze? Misschien, dat moet nog blijken als het tweede deel later dit jaar verschijnt. Dan wordt waarschijnlijk ook duidelijk wat het verband is tussen de eerste en de laatste pagina's van La Mondaine, die zich afspelen in een Parijse schuilkelder anno 1944, en de rest van het verhaal.

Dargaud 2014
64 pagina's, kleur; hardcover stripalbum; € 16,95

☺☺☺☺

zondag 13 juli 2014

De gruwelijkste generatie uit de geschiedenis van de mensheid

Krasse knarren 1 (Paul Cauuet & Wilfrid Lupano)


 Niet eerder in de geschiedenis waren er zo veel bejaarden en gepensioneerden. En niet eerder in de geschiedenis waren zij zo dominant aanwezig. Deze strip gaat over drie van hen. Emile is een avonturier en wereldreiziger, die van onder tot boven getatoeëerd is. Antoine heeft zijn vakbondsverleden nooit helemaal achter zich heeft gelaten en Pierre is de meest kleurrijke van het stel, een oude anarchist, die het niet af kan leren om de gevestigde orde aan te vallen en nog regelmatig met zijn groep blinde anarchisten ni yeux, ni maitre de boel op stelten zet. Situationeel terrorisme noemt hij het zelf.

Ze ontmoeten elkaar bij de crematie van Lucette, de echtgenote van Antoine. Ooit werkten Hij en zij allebei bij hetzelfde farmaceutische bedrijf. Als Antoine er kort na de crematie achter komt dat Lucette een verhouding heeft gehad met zijn grootste vijand, de steenrijke, arbeiders uitbuitende directeur van het farmaceutische bedrijf, gaat hij door het lint en stapt, gewapend met een geweer in de auto om wraak te nemen op zijn voormalige uitbuiter. Zijn twee vrienden en zijn hoogzwangere kleindochter Sophie gaan hem achterna om te proberen te voorkomen dat hij een stommiteit begaat.

Dit eerste deel van Krasse knarren was een groot succes in Frankrijk. Terecht. Het is een hilarisch verhaal met kleurrijke, maar levensechte personages dat meteen flitsend van start gaat met de slechtziende anarchist die zich onwennig in een zwart pak hijst en in een door vogels ondergescheten rammelkast stapt, zwarte rook uitstotend. En dat niveau wordt tot de laatste pagina toe volgehouden. Behalve veel visuele grappen heeft Krasse knarren ook prachtige teksten. De tirade die Sophie afsteekt over de oudere generatie en hun reactie hierop is er een mooi voorbeeld van hoe Lupano's teksten en Cauuets tekeningen samen heel grappige pagina's opleveren.. Krasse knarren is een beetje vergelijkbaar met Eerlijke lui van Gibrat en Durieux en minstens zo leuk. De grappen zijn ijzersterk en het geheel is perfect in beeld gebracht door Cauuet, een leerling van Regis Loisel.

Dargaud 2014
56 pagina's, kleur; hardcover stripalbum; € 13,95

☺☺☺☺

vrijdag 11 juli 2014

Een geschonden gezicht

Voor een beetje geluk - integrale editie (Dan & Galandon)


Scenarist Laurent Galandon werd bekend met De wilde vlucht en bleef daarna het ene na het andere mooie verhaal schrijven. Voor  een beetje geluk is opnieuw raak. Voor de tekeningen werkte hij deze keer samen met A. Dan. Eerder verscheen van hen samen  Tahya El-Djazaïr.
Voor een beetje geluk speelt zich kort na de Eerste wereldoorlog af in een dorp op het Franse platteland. Soldaat Felix Castelan keert na zes jaar terug naar het plaatsje om eindelijk zijn vrouw en kind terug te zien. Hij is niet ongeschonden uit de strijd gekomen. De helft van zijn gezicht is weggeslagen door een bom, en daarom draagt hij over dit deel een masker. Het kost Castelan grote moeite om een nieuw leven op te bouwen met zijn vrouw en kind en  de situatie wordt er niet beter op als hij hoort dat zijn vrouw tijdens zijn afwezigheid is vreemdgegaan met zijn beste vriend.
Intussen is het dorp in de ban van een onzichtbare schutter die het heeft gemunt op hun vee. Tegen zijn zin wordt Felix Castelan betrokken bij het onderzoek naar deze moorden en de jacht op de moordenaar.
Galandon weet in dit verhaal een intiem plattelandsdrama te verweven met een detectiveplot. De pagina's waarop Castelan geleidelijk aan het vertrouwen weet te winnen van zijn vrouw en kind zijn ontroerend. Hier is Galandon op zijn best: de emoties lopen hoog op, maar hij weet het drama zo te vertellen dat hij niet in de valkuil van het sentiment belandt.
Maar met Voor een beetje geluk laat hij ook zien dat hij een goede detective kan schrijven met een hechte plot en een verrassende wending aan het einde.
Saga 2014
96 pagina's, kleur; hardcover stripalbum; € 29,99
☺☺☺☺

woensdag 9 juli 2014

Zwart is vies

Muggen  (Bart Nijstad)


Tijdens de Stripdagen Haarlem was een expositie te zien met werk van aanstormend Nederlands striptalent. Een van de exposanten was Bart Nijstad, waarvan tegelijkertijd het debuut in boekvorm  verscheen: Muggen.
Het eerste deel van het boek gaf Nijstad een paar jaar geleden in eigen beheer uit onder de titel Zwart zijn is vies. Het definitieve verhaal telt uiteindelijk 156 pagina's. Muggen is de naam van een plaats ergens in Nederland. Nijstad baseerde het naar verluidt op zijn geboorteplaats Meppel.  Ooit, toen het nog een klein dorp was zagen de bewoners grote zwarte wolken opstijgen uit de kerktoren. Het bleek geen rook te zijn, maar een zwerm muggen. Aan deze gebeurtenis ontleent Muggen zijn naam. De inwoners van Muggen zijn voor een groot deel werkzaam in de plaatselijke asfaltfabriek. Muggen wordt verstikt door deze fabriek en een deel van de bewoners is het beu. Opgezweept door een op Pim Fortuyn lijkende leider trekken ze op naar de fabriek om te protesteren. Zwart is vies staat er op een spandoek. Het protest ontaardt in een veldslag.
Aan het einde van dit eerste hoofdstuk ligt de aarde bezaaid met lijken en pikken kraaien hun ogen uit. Het is nog maar het begin van de apocalyps, die zal plaatsvinden in Muggen en die we meemaken door de ogen van de wereldvreemde jongen Toby. Terwijl zijn vader de demonstratie leidt, laat Toby de hond uit van  zijn buurvrouw, waarbij hij een meisje ontmoet. Samen lopen ze verder terwijl om hen heen steeds vreemdere gebeurtenissen plaatsvinden, die in het laatste, vrijwel tekstloze  hoofdstuk volledig uit de hand lopen.
Muggen doet wat denken aan Guido van Driels werk ut zijn begintijd, maar is toch vooral Bart Nijstad. Het is een bijzonder en origineel verhaal dat heel fraai in beeld is gebracht. Helaas doet de manier waarop Muggen is uitgegeven wat afbreuk aan Nijstads tekenwerk, dat bij een betere, gladdere en wittere papiersoort  beter tot zijn recht zou komen. Op het verhaal zelf valt niets aan te merken.

Xtra 2014
156 pagina's,zwart-wit; paperback; €14,90

☺☺☺

vrijdag 4 juli 2014

Fallusvormige paddenstoelen en bronstige herten

Wild Vlees (Wide Vercnocke)


Wide Vercnocke verraste vorig jaar met zijn debuut Mijn lief ligt in de zetel, een spannend erotisch spel met vormen, associaties en transformaties. In Wild vlees speelt Vercnocke opnieuw met het thema van de erotische transformatie. Dit keer zijn het geen voorwerpen in de huiskamer die tot erotische objecten transformeren, maar de overgang van dier naar mens en weer terug. Grafisch is Wild vlees minstens zo sterk als zijn voorganger.
Een vrouw die net een relatie achter de rug heeft omhelst in een bos een gewond hert. Het hert herstelt en in de bronsttijd heeft hij opnieuw een ontmoeting met de vrouw die, opgewonden door het zien van fallusvormige paddenstoelen, het hert opnieuw omhelst. Hun ontmoeting wordt verstoord door een jager en ze gaan weer uit elkaar. Dan verandert het hert in een man en gaat naar de vrouw op zoek.
Vercnocke gebruikt weinig woorden om dit op het eerste gezicht vreemde en misschien wat onsmakelijke verhaal te vertellen, maar juist daardoor prikkelt hij de lezer om na te denken over de achterliggende symboliek zonder de vrijheid te ontnemen om er een eigen interpretatie aan te geven.
Mooi werk.

Bries2014
80 pagina's,kleur; softcover; € 19,00

☺☺☺☺

woensdag 2 juli 2014

Een zoektocht naar betekenis

Doolhof van Eeden  (Roelof Wijtsma)


Roelof Wijtsma debuteerde in 2004 met Getekend. Het werk dat hij hierna publiceerde was makkelijker toegankelijk en traditioneler zoals de hunebedstrip Arin. Maar intussen werkte hij ook aan Doolhof van Eeden, wat uiteindelijk na acht jaar werken  dit boek opleverde. Doolhof van Eeden is een van de beste boeken van eigen bodem sinds lange tijd. De lange voorbereidingstijd leverde een heel mooi en intens verhaal op dat zich niet na een keer lezen prijsgeeft.
Doolhof van Eeden is het verhaal van een zoektocht. Centraal staan twee naakte mensen, een man en een vrouw. Nadat beiden ergens in de open lucht ontwaken zegt de vrouw tegen de man dat ze thuis zijn, maar de man wil weg, hij wil verder en beiden beginnen te lopen. Ze stuiten op een gevleugelde wachtpost die hen in eerste instantie verbiedt om verder te gaan, maar er uiteindelijk in toestemt dat ze de poort waar hij voor staat binnengaan. Ze moeten echter wel gevonden hebben wat ze zoeken voordat het nacht wordt, anders zullen ze stervende sterven. Wat volgt is een lange tocht langs allerlei landschappen. Maar wat zoeken ze?  Wat willen ze vinden en waar bevinden ze zich eigenlijk?

Op die vragen geeft Wijtsma geen antwoord. Het is aan de lezer om dat te ontdekken. Roelof Wijtsma nodigt je uit om aan het verhaal dat je leest je eigen betekenis te geven. Doolhof van Eeden is anders dan andere stripboeken. Het is  niet zozeer een boek dat je moet lezen, je moet het ervaren. Het is rijk aan details en in de decors waar de twee mensen doorheen lopen herken je allerlei elementen.
Doolhof van Eeden is een boek dat je vaak oppakt om opnieuw te bekijken en elementen toe te voegen aan je eigen reisverhaal. Dat verhaal is voor iedereen weer anders. Het is een knappe prestatie van Roelof Wijtsma dat hij een verhaal heeft weten te maken dat lezers die ervoor open staan  prikkelt om er een eigen betekenis aan te geven, een betekenis die zelfs in de loop der tijd kan wijzigen. Dat maakt het lezen van dit prachtig uitgevoerde en uitgegeven boek tot een unieke ervaring.


Sherpa 2014; 112pagina's,kleur; hardcover; €24,95

☺☺☺☺☺