zondag 13 oktober 2013

Bijzonder begaafde stripmakers

Arman en Ilva 8: De bijzonder begaafden (Thé Tjong-Khing & Lo Hartog van Banda)

 
Er zijn maar weinig stripverhalen die veertig jaar nadat ze voor het eerst verschenen nog even boeiend en relevant zijn. Dan heb je met iets te maken dat een tijdloze kwaliteit heeft. Zo'n strip is Arman en Ilva van Thé Tjong-Khing & Lo Hartog van Banda. Beide heren werkten in 1969, het jaar waarin de strip van start ging, voor de Toonderstudio's. De 16 verhalen die zij samen maakten werden verkocht aan kranten, die ze publiceerden met een ritme van één strook per dag. Iets wat je je nu eigenlijk niet meer voor kunt stellen. De verhalen zijn vrij complex en de auteurs namen er rustig de tijd voor om spanning op te bouwen en de intrige te ontwikkelen. Als we bijvoorbeeld naar De bijzonder begaafden kijken zien we op pagina 10 t/m 13 een bijzonder spannende scène waar zo goed als geen tekst in voor komt. Dat zijn zeven stroken, zeven dagen dus waarvan vier volledig zonder tekst. Kom daar nu nog maar eens mee. Maar toen kon het. Bij de meeste verhalen lijken Khing en van Banda zich niet zo druk te hebben gemaakt over het dagritme en ze meer als een doorlopend verhaal te hebben gecomponeerd. Op die manier laten de verhalen zich ook heel goed lezen en dan valt op hoe goed de scenario's van Banda in elkaar zitten en hoe geraffineerd ze in beeld werden gebracht door Khing. Hier zijn twee bijzonder begaafde stripmakers aan het werk.
Arman en Ilva is een sciencefictionstrip, maar zonder dat de nadruk sterk op de techniek gelegd wordt. De decors van de strip zijn futuristisch, de kleding, de eetgewoonten, maar het gaat de auteurs vooral om de interactie tussen hun personages wat het geheel een tijdloze kwaliteit geeft. Immers: de wereld verandert en voortdurend worden er nieuwe dingen bedacht maar de mens verandert niet. In De bijzonder begaafden kon Banda zijn interesse kwijt voor het bovennatuurlijke. Hij voorzag toen al dat er zo iets zou gaan ontstaan als kunstmatige intelligentie, maar is de menselijke geest niet ovenveel in staat en misschien wel meer dan een denkende computer. Hij zet de gevaren van hoog begaafde mensen af tegen de gevaren van hoog ontwikkelde computers. Hij doet dat in een thrillerachtig verhaal dat begint met een moord onder hypnose. Wie de moord pleegt wordt al op de eerste pagina's van het verhaal gepleegd. De plot ontwikkelt zich niet rond de vraag wie de misdaad gepleegd heeft , maar waarom de moord gepleegd is. Khing is in dit verhaal in topvorm. De spanning wordt knap opgebouwd, de emoties worden krachtig uitgebeeld en hij speelt met herhalingen en beeldrijm als een vakkundig regisseur. Het is geen geheim dat Khing over een enorme filmkennis beschikt en vaak zijn de beeldschone vrouwen die hij tekent gebaseerd op actrices zoals in het geval van De bijzonder begaafden Tru-Daa die hij het uiterlijk gaf van de actrice France Nuyen.
Halverwege de jaren zeventig zette Khing een punt achter het tekenen van strips om een van de beste kinderboekenillustratoren van Nederland te worden. Maar zijn werk als striptekenaar is nooit vergeten. Sinds een aantal jaren worden de verhalen van Arman en Ilva herdrukt in een serie perfect verzorgde uitgaven waarin de kwaliteit van de verhalen optimaal tot zijn recht komt. Ieder boek bevat naast het verhaal ook een uitgebreide analyse hiervan en (vaak uniek) bronmateriaal.

De kwaliteit van Khings stripverhalen heeft veel jongere striptekenaars beïnvloed en geïnspireerd. Als extraatje bij deze uitgave zijn negentien pagina's met tekeningen en teksten opgenomen waarin Nederlandse stripmakers eer bewijzen aan de dit jaar tachtig jaar geworden The Tjong-Khing.

Sherpa 2013
86 pagina's ; zwart-wit; hardcover; € 24,95

☺☺☺☺☺

woensdag 9 oktober 2013

Een wasbeer die niet tegen zijn verlies kan

Dieren zonder honger (Paul Faassen)

Mooi op tijd voor Dierendag verscheen Dieren zonder honger, het nieuwe boek van Paul Faassen. Faassen beweegt zich al enkele jaren op het grensgebied tussen strip, cartoon, illustratie en beeldende kunst. Hij werd bekend met de beeldcolumns die hij maakte voor Carp en Vrij Nederland. Hierna ging hij als illustrator werken voor onder anderen de VPRO-gids, Vrij Nederland en Volkskrant Magazine. Faassen ontwikkelde een eigen herkenbare stijl waarbij hij lijntekeningen combineert met kleurvlakken, soms foto's en bijna altijd tekst. Kenmerkend is ook de licht absurde humor in zowel tekening als tekst die zijn werk iets cartoonachtigs geeft. De manier waarop hij zijn ideeën vormgeeft zul je echter niet vaak bij cartoonisten vinden maar meer bij beeldende kunstenaars. In het geval van Faassen komt het beeldende werk dan weer wel heel goed tot zijn recht in gedrukte vorm. Hoewel hij een deel van zijn werk in opdracht maakt, kunnen veel van zijn illustraties door die bijzondere vorm  ook los van het artikel waarbij ze gemaakt zijn als op zichzelf staand werk of in een andere context bekeken en genoten worden.

 
Voor Dieren zonder honger maakte Faassen een reeks tekeningen over de merkwaardige relatie tussen mensen en hun huisdieren. Hondjes en katten zat in deze uitgave, maar juist de tekeningen waarin Faassen mensen koppelt aan dieren waarbij niemand direct denkt aan een huisdier geven perfect weer hoe absurd we vaak met onze huisdieren omgaan.  En het levert enorm geestige, absurdistische tekeningen op van mannen die hun bever een boomstam voeren, mollen die hun ogen laten laseren en wasbeertjes die niet tegen hun verlies kunnen.

Om maar iets te noemen.

De Harmonie
96 pagina's ; hardcover

☺☺☺☺

donderdag 3 oktober 2013

Vrouwvriendelijke porno

Ivan Ivanka (Benoit Feroumont)

Wil uitgeverij Dupuis ook een graantje meepikken van het succes van Vijftig tinten grijs? Gaat deze respectabele uitgeverij ineens porno uitgeven?  Ivan Ivanka werd door de uitgever aangekondigd als  een lichtvoetige en erotische komedie en een ondeugend verhaal met een boodschap. Dan word je nieuwsgierig.
Inmiddels ligt Ivan Ivanka in de winkel en blijkt het allemaal wel mee te vallen. Uitgeverij Sombrero heeft er geen nieuwe concurrent bij en voor de Rooie Oortjes-liefhebbers is het allemaal toch iets te serieus en eh... vrouwvriendelijk bedoeld.
Het verhaal. Victoria slijt haar dagen op een kantoor waar ze slechter betaald wordt en minder promotiekansen heeft dan haar mannelijke collega's. Bovendien wordt ze door haar chef seksueel geïntimideerd. Op een dag is de maat vol.  Als Ivan, haar chef laat doorschemeren  dat Victoria kans maakt op een betere positie als hij met haar naar bed mag gaat ze er op in. Maar de avond verloopt voor Ivan anders dan hij had verwacht. Victoria geeft hem en zichzelf iets te drinken waardoor hij verandert in een vrouw en zij een penis ontwikkelt. Vanaf dat moment gaat Ivan verder door het leven  als Ivanka, Victoria's Oost-Europese schoonmaakster en seksslavin.
Er ontspant zich een grappig verhaal waarin Ivanka er achter komt hoe het is om een lustobject te zijn en de mannen van je af te moeten slaan. Maar Ivan/ Ivanka komt er ook achter waar een vrouw genot aan beleefd en hoe je haar dat kan geven.
Humor, ja. Er staan grappige stukken in dit boek. Erotiek? Ach, de combinatie erotiek en humor is sowieso dodelijk voor iedere vorm van opwinding.  En hoe zit het dan met de boodschap? Feroumont lijkt ons iets duidelijk te willen maken over de beleving van erotiek vanuit een vrouwelijk standpunt. Maar hij ontkomt er niet aan dat hij zelf een man blijft en er sluipen hier en daar toch  wat minder vrouwvriendelijke pornoclichés het verhaal binnen.

 Dupuis 2013
122 pagina's kleur ; paperback; € 19,95
☺☺☺